Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.
uva.nl
Zomerprogramma
Klassieke talen

Programma en colleges

In de week van de Zomerschool zijn er dagelijks colleges van 9.00 uur tot 18.00 uur in de binnenstad van Amsterdam. De colleges zijn leescolleges, waarbij doorgaans de tekst van één auteur centraal staat.

Literatuur uit de oudheid: in de originele taal

  • De colleges voor scholieren behandelen de examenauteurs van de komende jaren (Homerus, Plinius en Martialis) en de Latijnse en Griekse grammatica.
  • ​De colleges voor docenten Klassieke talen zijn expliciet bedoeld voor docenten met een examenklas en gaan over de examenpensa Grieks en Latijn.
  • Naast leescolleges kun je kiezen voor grammaticacolleges. Deze worden op andere tijden gegeven dan de leescolleges en overlappen niet met andere colleges (m.u.v. enkele doorlopende leescolleges voor studenten). De grammaticacolleges zijn niet verplicht, maar wel nuttig voor iedereen die zijn kennis van de grammatica wil ophalen, aanscherpen of verrijken.
  • ​Het onderwijs is gebaseerd op de nieuwste inzichten en wordt verzorgd door stafleden, promovendi en (oud-)studenten van de opleiding Klassieke talen aan de UvA en VU. Alle colleges zijn open voor alle deelnemers.
  • ​Bij iedere vakbeschrijving staat een indicatie van het niveau. Tenzij anders vermeld wordt bij aanvang van het college een syllabus met de te lezen teksten verstrekt. Een aantal colleges gaan de hele dag door en kunnen daarom niet gecombineerd worden met aanvullende grammaticacolleges.

In augustus 2021 werden de volgende vakken gegeven:

  • Ilias van Homerus: hoop op vrede? (CE 2022)

    In zijn Ilias zingt Homerus over de oorlog om Troje. Stap voor stap neemt de dichter ons mee in een spiraal van tomeloze woede en catastrofaal geweld. Maar aan het begin van het werk is er even een sprankje hoop op vrede. Paris en Menelaos besluiten te duelleren, met Helena als inzet. Grieken en Trojanen halen opgelucht adem want het einde van een lange oorlog lijkt nu echt in zicht. Terwijl de strijd wordt stilgelegd en alles in gereedheid wordt gebracht voor het duel, zien we hoe Helena vanaf de muren van Troje voor de oude koning Priamos de Griekse leiders aanwijst. Wie moet ze aanmoedigen in het duel? Haar wettige echtgenoot of de mooie Trojaanse prins aan wie ze haar hart heeft verpand? Het antwoord vindt zij in de verrassende ontknoping van het tweegevecht. Welke gevolgen heeft die ontknoping voor de vrede?

    • Dit college is gericht op gymnasiumleerlingen die naar klas 5 of 6 gaan.

    Docent: Mathieu de Bakker

  • Plinius en Martialis (CE Latijn 2022)

    Komend schooljaar staat het eindexamen Latijn in het teken van Plinius de Jongere, die een flink aantal (literaire) brieven en een lange lofrede op keizer Trajanus heeft nagelaten, en zijn tijdgenoot Martialis, die twaalf boekrollen geestige (en soms obscene) epigrammen heeft geschreven. De teksten die samen het eindexamenpensum vormen, hebben bijna allemaal te maken met het thema: ‘over leven onder keizers’.

    Tijdens deze colleges lezen we uiteraard een paar teksten van Plinius en Martialis, maar we zullen ook aandacht besteden aan het thema: de complexe en vaak gespannen relatie tussen schrijvers en keizers, tussen literatuur en macht. Daarbij zullen ook enkele andere auteurs (deels in vertaling) aan bod komen.

    • De colleges zijn in eerste instantie bedoeld voor leerlingen die komend schooljaar eindexamen doen, maar ook (toekomstige) vijfde-klassers en andere belangstellenden zijn van harte welkom.

    Docent: Jörn Soerink

  • Film en Epos: van Vergilius tot Wonder Woman

    Is er vandaag de dag nog zoiets als het klassieke epos? Wetenschappers hebben vaak gesteld van niet – lange heldendichten in hexameters worden immers nauwelijks nog geschreven – maar wat als we verder kijken dan literatuur alleen? Wie films en videogames serieus durft te nemen als moderne cultuuruitingen, ziet dat de tegenwoordig zo dominante fantasy- en superheldenfranchises verrassend vergelijkbaar zijn met de epen uit de oudheid. In The Avengers, Star Wars, Harry Potter, Lord of the Rings en The Hunger Games hebben wij onze eigen helden, goden, monsters en mythen waarin steeds weer een kosmische strijd tussen goed en kwaad wordt uitgevochten. Maar, zo onderzoeken wij in dit college, op verhaalniveau zijn er nog diepere overeenkomsten: door samen passages uit Homerus, Vergilius en andere epische auteurs te vergelijken met scènes uit moderne films, zien we ook specifieke thema’s en verhaalpatronen terugkomen – van een epische proloog in Lord of the Rings tot een klassieke ‘ekphrasis’ in Wonder Woman. Het klassieke epos, kortom, is misschien wel het meest populaire genre van vandaag.

    • Het college is toegankelijk voor zowel scholieren als studenten. Een gevorderde kennis van Grieks en Latijn is niet vereist. Teksten worden aangeboden met een vertaling ernaast, zodat de focus ligt op het vergelijken en bediscussiëren van filmscènes en literaire passages.

    Docent: Koen Vacano

  • Daphnis en Chloë

    In de Griekse roman Daphnis en Chloë, van de verder onbekende auteur Longus, worden twee herderskinderen verliefd op elkaar. Wat betekent het om naar elkaar te verlangen? Waarom doet verlangen zo'n pijn? En vooral: hoe moet het eigenlijk? Op hun avontuurlijke ontdekkingstocht naar de betekenis van erōs worden ze ontvoerd door piraten, aangevallen door wolven en versierd door stoute slaven. Daphnis en Chloë is, kortom, niet alleen een narratief experiment in erotische theorie, maar ook een fantastisch verhaal.

    In drie dagen duiken we samen in deze tekst. De cursus is bedoeld voor scholieren, maar iedereen met enige leesvaardigheid in het Grieks is welkom. We gaan zoveel mogelijk Grieks lezen, en discussiëren met elkaar over de interpretatie. Daarbij gaan we in op, onder andere, antieke ideeën over gender en seks, de verhaalstructuur, en de bijzondere metamorfose-mythen in het verhaal.

    • Dit college is gericht op gymnasiumleerlingen die Grieks in hun vakkenpakket hebben, en studenten die al Grieks studeren.

    Docent: Jip Lemmens

  • Ilias (Docentencursus)

    Voor het Centraal Examen Grieks 2022 staat de Ilias van Homerus op het programma. De rode draad in het pensum is “Oorlog en slachtoffers”. Het pensum bestaat uit passages uit de boeken 1, 4, 5, 6, 16, 17, 22 en 24. Naast bekende stukken als het afscheid van Hector en Andromache in boek 6 en het tweegevecht van Hector en Achilles in boek 22, zijn er ook minder bekende passages als de godenvergadering aan het begin van boek 4. In deze cursus worden de in het Grieks te bestuderen passages (ongeveer 600 verzen) doorgenomen.

    • De doelgroep wordt in eerste instantie gevormd door docenten die komend schooljaar een eindexamenklas Grieks hebben, maar staat ook open voor andere belangstellenden.

    Docent: Gerard Boter

  • Plinius en Martialis (Docentencursus)

    Deze colleges zijn speciaal bedoeld voor docenten met een examenklas Latijn in schooljaar 2021-2022. We lezen gedurende deze dagen het volledige Latijnse pensum dat bestaat uit brieven van Plinius de Jongere (waaronder de beroemde Vesuviusbrief) en epigrammen van Martialis.

    Het belangrijkste doel is dat docenten voor aanvang van het schooljaar een goed idee hebben van de examenteksten. Bij de bespreking van de teksten zullen we indien mogelijk gebruik maken van wetenschappelijke commentaren en studies. Verder biedt dit college de mogelijkheid om met elkaar na te denken over werkvormen of opdrachten waardoor leerlingen een beter begrip van de gelezen teksten kunnen krijgen.

    • De doelgroep wordt in eerste instantie gevormd door docenten die komend schooljaar een eindexamenklas Grieks en Latijn hebben.

    Docent: Pieter van den Broek

  • Heiligenlevens

    In de Late Oudheid kwam in het gehele Romeinse rijk (en daarbuiten) de verering van christelijke heiligen tot bloei. Er ontstond dan ook een nieuw literair genre waarin over de wonderlijke levensverhalen van deze figuren werd verteld: het heiligenleven. In dit college bloemlezen we de laatantieke Griekse hagiografie (van ἅγιος + γράφω), waarbij we onder andere kennismaken met pilaarheiligen die zich op hun zuil dag en nacht blootstelden aan weer, wind en wormen. We hebben ook aandacht voor de oorsprong en voorlopers van het genre (de Bijbel, de antieke biografie, handelingen van martelaren) en we vragen ons af hoe we de verhalen over wonderen en askese historisch kunnen duiden. De eerste Griekse heiligenlevens legden bovendien de basis voor een genre dat in vele talen zijn weerslag zou vinden, dus uitstapjes naar het Latijn (bv. Martinus van Tours) of exotischere talen (in vertaling) als het Syrisch, Koptisch of Georgisch zijn mogelijk.

    • Dit college is bedoeld voor studenten Grieks.

    Docent: Maurits de Leeuw

  • Pindaros: Pindaros’ overwinningsliederen voor Sicilische atleten

    Pindaros (ca. 520-445 vChr.): ‘Almost untranslatable, usually unintelligible and always inexplicable, he is unfortunately the greatest of Greek lyric poets’. Met deze treffende karakterisering, ontleend aan Ross Leckie’s standaardwerk Bluff Your Way in the Classics (1989) placht Ilja Leonard Pfeijffer, ooit een bona fide classicus, zijn onvergetelijke Pindaros-colleges in te leiden. In dit college lezen we de dertien gedichten die Pindaros voor Sicilische atleten schreef, met aandacht voor de retoriek, de bijzondere stijl, de virtuoze metra én de sociaal-politieke couleur locale. Een zekere vertrouwdheid met het Homerische en tragische taaleigen en met de basisbegrippen van de Griekse metriek wordt bekend verondersteld. Tekst, lectuurhulp, metrische analyses, vertalingen en een selectie uit de wetenschappelijke literatuur worden bij aanvang van het college ter beschikking gesteld; aanbevolen wordt de aanschaf van W.H. Race, Pindar vol. 1-2 (Loeb Classical Library).

    • Dit college is bedoeld voor studenten Grieks.

    Docent: Christiaan Caspers

  • Willem van Tyrus

    De Historia Hierosolymitana, het omvangrijke geschiedwerk van Willem van Tyrus (ca. 1130-1186), is zonder meer de belangrijkste contemporaine bron over het Koninkrijk Jeruzalem in de tweede helft van de twaalfde eeuw. Als aartsbisschop van Tyrus en kanselier van het Koninkrijk beschikte Willem over een schat van informatie (officiële documenten, ooggetuigen) die hij verwerkte in een historisch narratief van 23 boeken, waarvan het laatste naar alle waarschijnlijkheid onaf is. Vanwege Willems aandacht voor detail is zijn werk vaak als historische bron gebruikt. Tijdens dit zomerschoolcollege zullen we ons storten op Willems soms prachtige, soms ondoorgrondelijke proza. We zullen een stuk lezen uit het negentiende boek, waarin Willem de expedities van de Jeruzalemmers naar Egypte in de jaren 1160-1170 beschrijft. Hierbij zullen we niet alleen de historische context in acht nemen, maar de Historia ook als literair werk lezen.

    • Dit college is bedoeld voor studenten Latijn.

    Docent: Ivo Wolsing

  • Augustinus' Confessiones

    In de laatste jaren van de vierde eeuw stelde Augustinus (354-430), voorheen professor in de retorica te Milaan, inmiddels bisschop van de Algerijnse havenstad Hippo, zijn herinneringen op schrift. Zijn leven had vele wendingen genomen. In de ruimte: van het Afrikaanse stadje Thagaste, via Carthago naar Rome en Milaan, en weer terug naar Afrika. In de geest: van half-christelijke jongeling, via het esoterische manicheïsme tot de neoplatoonse wijsbegeerte en uiteindelijk tot het katholieke christendom. Om zich rekenschap af te leggen van de veranderingen in zijn leven maakte Augustinus in zijn Confessiones of ‘Belijdenissen’ een reis door de tijd: heel zijn leven, vanaf zijn vroegste jeugd tot aan de laatste grote wending die hem op de bisschopstroon van Hippo heeft gebracht, wordt onderworpen aan een nietsontziend zelfonderzoek. De Confessiones zijn veel geroemd als ‘de eerste autobiografie’ uit de Europese literatuur, maar vormen bovendien en bovenal een diepzinnige reflectie op de aard van de tijd, de taal en de herinnering, in een virtuoos en aangrijpend proza.

    We lezen het gehele eerste boek van de Confessiones, waarin Augustinus onder andere zijn vroegste kindertijd reconstrueert, probeert te achterhalen hoe (en waarom) hij heeft leren spreken, en terugblikt op de misère van het basisonderwijs.

    • Dit college is bedoeld voor studenten Latijn.

    Docent: Stephen van Beek

  • Dracontius en Bernard Silvestris

    De onontkoombaarheid die de plots van Griekse tragedies kenmerkt, is voor latere auteurs vaak een bron van inspiratie geweest. Rond het jaar 500 schreef de Noord-Afrikaan Dracontius zijn Tragoedia Orestis, een kort epos (indirect?) gebaseerd op de Oresteia van Aischylos. Op de grens tussen Oudheid en Middeleeuwen zoekt de dichter aansluiting bij een vervagende traditie.

    Omstreeks 1150 ontstond in Tours de Mathematicus (astroloog) van Bernard Silvestris, een gedicht in elegische disticha, waarin de held, als een soort Oidipous, probeert aan zijn lot te ontkomen - en dat lijkt hem nog te lukken ook. Bernard is een zelfverzekerd dichter, die de filosofische en wetenschappelijke ontwikkelingen in zijn tijd op de voet volgde.

    In tweeënhalve dag zullen we proberen beide gedichten, althans substantiële gedeelten ervan, te doorgronden.

    • Het Latijn is pittig, dus deze klas is alleen geschikt voor studenten Latijn die de propedeuse al achter de rug hebben.

    Docent: Piet Gerbrandy
     

  • Propertius’ Monobiblos

    De elegieën van Propertius behoren tot het sprankelendste en geestigste dat de klassiek Latijnse poëzie heeft voortgebracht. Dit geldt in het bijzonder voor het eerste boek, de zg. Monobiblos. Toegegeven: makkelijk is het Latijn niet. Dat komt mede door de deplorabele staat van de overlevering, die de stortvloed van emendaties heeft losgemaakt die de Nederlandse commentator Enk deed verzuchten: quot editores, tot Propertii. Wij zullen een keuze uit de gedichten van het eerste boek lezen, en afsluiten met een aantal passages uit het vierde boek waarin de dichter op zijn jeugdwerk, en zijn jeugdliefde lijkt terug te kijken.

    • Dit college is bedoeld voor studenten Latijn.

    Docent: David Rijser

  • How to Tell a Myth: The Winged Chariot in Plato’s Phaedrus

    The Phaedrus is devoted to the two intertwined themes of love and rhetoric and encompasses metaliterary reflections on divine inspiration, mythology, dialectic, and writing.
    To investigate the nature of love, Socrates tells the young Phaedrus a myth in which he portrays human souls as winged chariots and narrates their otherworldly adventures, what they see in the company of the gods, how they lose wings and incarnate into this world.
    During a close reading of the myth in the original Greek, we will pay special attention to the narrative devices that Plato employs therein and discuss them in the light of those passages in the Phaedrus that are endowed with metaliterary significance. How does Plato manage to narrate events that repeat eternally? What effects are Plato’s narrative devices likely to elicit in the narratees? What is the status of myth within philosophy?

    The text of the myth, the translation of the dialogue in its completeness, reading aids, and a selection of relevant secondary literature will be provided at the beginning of the course.

    • This course is aimed at students of Ancient Greek Language and Literature (from first-year students to Master's students and beyond).

    Lecturer: Caterina Fossi
    Language of instruction: English

  • Plutarchus’ Antonius

    Plutarchus’ veelzijdige en opmerkelijk spannende biografie van Marcus Antonius geeft niet alleen een uniek zicht op de kleurrijke figuur die de Augusteïsche dichters liefst buiten beschouwing lieten, de energieke en liederlijke adjudant van Julius Caesar, provocateur van de grote Augustus. Ze schetsen ook het verloop van een van de meest besproken affaires uit de wereldliteratuur, die Shakespeare zijn Antony and Cleopatra heeft ingegeven. We lezen sleutelpassages uit Plutarchus’ Griekse tekst met een oog op Shakespeare’s stuk en diens voornaamste bron, de Elisabethaanse vertaling van North.

    • Dit college is geschikt voor studenten Grieks.

    Docent: David Rijser